ISSN 1302 - 3543 English
Anasayfa  |  Künye   |  Haberler  |  İletişim

Hızlı Erişim







Seyyid Haydar Âmülî ve Câmi’u’l-esrâr ve Menba’u’l-envâr Adlı Eserinde Tasavvuf-Şiîlik İlişkisi
(Sayyid Haydar Āmulī and Sūfīsm-Shi’ism Relationship in His Jāmi’ al-asrār va Manba’ al-anvār )

Yazar : Süleyman GÖKBULUT    
Türü : Telif
Baskı Yılı : 2016/1
Sayı : 37
Sayfa : 45-71


Özet
Seyyid Haydar Âmülî (ö. 787/1385’ten sonra), İsnâaşeriyye mezhebine mensup önemli âlim ve âriflerden biridir. Tasavvufun tarîkatlar yoluyla hızla yayıldığı ve Şiîliğin de nispeten güç kazandığı bir dönemde yaşamıştır. Gençlik yıllarında ilim tahsiliyle uğraşan Âmülî, olgunluk döneminde yirminin üzerinde eser yazmıştır. Eserlerinde Şiîliğin zâhir ve bâtın bütünlüğü içinde anlaşılması gerektiğini savunmuştur. Çünkü o, kelâm ve fıkıh alanında uzmanlaşmış olan ulemânın Şiîliği eksik öğrendiğini ve öğrettiğini, dolayısıyla halkı yanlış yönlendirdiğini iddia etmiştir. Sadece zâhiri hesaba katan bu düşüncenin Şiîliğin esası olan velâyeti ve esrârı ihmal ettiğini belirtmiştir. Ona göre Şiîliğin bâtınî veya derûnî cephesiyle ilgilenen kişiler sûfîlerdir. Zira onlar, mâsum imamlardan intikal eden velâyetin ve sırların taşıyıcılarıdır. Zannedildiği gibi tasavvuf ile teşeyyu’ arasında bir ihtilaf yoktur. Kavga ve ihtilaf, nâkıs düşünceli ulemâ ile hakîkî olmayan sûfîler arasındadır. Câmi’u’l-esrâr ve menba’u’l-envâr adlı kitabını bu gayeyle kaleme alan Âmülî, kendi metodolojisi açısından problemi çözmüştür. Fakat tarihî süreç onun istediği şekilde devam etmemiştir. Bu makalede öncelikle Seyyid Haydar Âmülî’nin hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiş, daha sonra da onun tasavvuf ile teşeyyu’ arasında kurmaya çalıştığı yakınlaşma çabasının amacı ve yöntemi üzerinde durulmuştur.

Anahtar Kelimeler
Seyyid Haydar Âmülî, Câmi’u’l-esrâr, Tasavvuf, Şiîlik.

Abstract
Sayyid Haydar Āmulī is one of the most important scholars and sūfīs raised by the Twelver Shi’ism. He has lived in a period which sūfīsm was quickly spreading through the sūfī orders and Shi’ism was relatively gaining strong. He has dealt with education in his youth and written more than twenty works in his maturity period. In these works he always argued that Shi’ism should be understood in the integrity of the exoteric/zāhir and the esoteric/bātin aspects. Bacause he has claimed that professional scholars in the field of theology and canon law has been missing learned and taught the Shi’ism and so have misled the public. He has stated that this consideration taking into account only the exoteric/zahir aspect of Shi’ism has neglected the sanctity/valāyat and the secrets/esrar which are the essence of Shi’ism. According to him, the people interested in the esoteric aspect of Shi’ism are sūfīs. Because they are the carriers of the sanctity and the secrets transferred from the innocent imāms. Then as it supposed, there is no conflict between sūfīsm and Shi’ism. Fighting and conflict are among the imperfect scholars and the false sūfīs. Āmulī has written his work named Jāmi’ al-asrār ve Manba’ al-Anvār for this purpose and has solved the problem in terms of his methodology. But the historical process did not continue as he wanted. In this article at first it has been given information about the life and works of Sayyid Haydar Āmulī, then focused on the aim and the method of rapprochement efforts established by him between sūfīsm and Shi’ism.

Keywords
Sayyid Haydar Āmulī, Jāmi’ al-asrār, Sūfīsm, Shi’ism.

Gelişmiş Arama


Duyurular

    Dergimizin 37. Sayısı çıkmıştır.

    PDF formatına sitemizden ulaşabilirsiniz.



Adres :İstanbul Tasavvuf Araştırmaları Merkezi (İSTAM) Küçük Çamlıca Mah. Çilehane Yolu Cad. No: 12 Üsküdar - İstanbul / TÜRKİYE
Telefon :0 531 833 90 75 (Furkan Mehmed) Faks :
Eposta :bilgi@tasavvufdergisi.net - editor@tasavvufdergisi.net

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri